نکته‌ای درباب عنوان کتاب as I Lay dying از ویلیام فاکنر
عبدالله کوثری: البته استادی چون دریابندری هم احتمال دارد در گزینش زبان گاه خطایی بکند یا به نوعی دچار کج‌سلیقگی بشود. مثلاً من با عنوان گور به گور برای این رمان چندان موافق نیستم، دیگران هم ایراد گرفته‌اند. من نمی‌دانم چرا آن استادِ ما (بی‌اغراق می‌گویم) این را انتخاب کرده. اما اگر دریابندری به اندا...
بخشی از نامۀ امیرالمؤمنین امام علی ع به امام حسین ع در منبعی یهودی
بسم الله الرحمن الرحیم تجربهٔ تفکر: In any event, the Geniza indicates that Jews in Egypt did read Shi'ite books. I found an extensive fragment of admonitions of a father to his son, in Hebrew characters, which is an abridged version of the caliph 'Alī's ethical will to his son Husayn, taken from a ...
کمی پیشاتاریخ مفهوم «اعلان صوری» نوشتۀ احسان محمدی
Πλάνη:کمی پیشاتاریخ اعلان صوریبرنتانو در پایان‌نامه‌ی خودش درباره‌ی ارسطو به بررسی وجودشناسی می‌پردازد. برنتانو در این پایان‌نامه پیدایش برابرایستاهای ایدئال و ساختارهای منطقی را به فعالیت حکم برمی‌گرداند. او برخلاف کانت معتقد بود که مقولات کارکردهای سوژه نیستند، بلکه تعینات رئال، یعنی مقومات خود شی...
دربارۀ پایدیا و پایس در یونانی
به نام خدادر یونانی دو واژه از یک ریشه و بنابراین با صورتی بسیار نزدیک به هم اما با معانی دور از هم ولی مرتبط وجود دارد. «بچه» به یونانی می‌شود παῖς (پایس) که از آن یک بار παιδιά (پایدیا) مشتق شده به معنی بچگی‌کردن و بازی و تفریح و یک بار παιδεία (پایدِیا) به معنی بچه را بچه کردن یا تحقق تام بچه (شک...
مرور/ کتابگزاری ژاک دوشن-گیمن دربارۀ کتاب زرتشت سیاستمدار یا کاهن-طبیب
به نام خداوند جان و خردمرور/ کتابگزاری ژاک دوشن-گیمن دربارۀ کتاب زرتشت، سیاستمدار یا کاهن-طبیب؟ W. B. HENNING: Zoroaster, Politician or Witch-doctor? (Ratanbai Katrak Lecture, 1949.) 51 pp. London: Cumberlege, 1951, 58.Under this intriguing title, Prof. He ing gives us, in a most enjoyable form, his...
کورش و کیخسرو از جلال خالقی مطلق و کوتاه درباب ضبط نام کورش از محمد نورالهی
‍ هفتم آبان روز گرامی‌داشت کورش بزرگکیخسرو و کورش افسانۀ زاد کیخسرو و کورش، چنان‌که پیش از این دیگران شناخته و نوشته‌اند، به یکدیگر شباهت دارند: بنا بر روایت شاهنامه، چند ماه پس از کشته شدن سیاوش در توران به فرمان افراسیاب فریگیس، زن سیاوش و دختر افراسیاب، فرزندی می‌زاید به نام کیخسرو. افراسیاب به ع...
درباب معضل ترجمۀ «نیست»/ Nicht/ nothing از زبانهای اروپایی به فارسی
به نام خداوند جان و خرد Und zuerst eine ganz kleine und auf den ersten Blick leicht zu lösende Frage die aber während der letzten Jahrzehnte viele Diskussionen hervorgerufen hat: die Frage um das Nichts. Wir haben gesagt, daß alles, was ist, ein Seiendes ist. Daraus scheint zu folgen, daß es außer d...
چرا قرآن ابلیس را در شمار فرشتگان آورده است
این متن را تقدیم می‌کنم به حضرت حبیب رب العالمین و عید مبعث را به همهٔ شما تبریک می‌گویم.بسم الله الرحمن الرحیم پاسخ به یک شبهه در مورد ابلیس/شیطان:چرا قرآن ابلیس را در شمار فرشتگان آورده است؟وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَىٰ وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِ...
نمایۀ فضیلت/ ἀρετή در اخلاق نیکماخسی ارسطو
نمایۀ فضیلت/ آرِتِهمنبع تصحیح اینگرام بایواتر از اخلاق نیکماخسی ارسطو همراه با حواشی انتقادی، 1890: Aristotelis Ethica Nicomachea recognovit brevique adnotatione critica instruxit Ingram Bywater, M DCCC XCἀρετή = ἕξις ἐπαινετή [=praised] 1103a9 فضیلت= ملکۀ ستوده= ἡ βελτίστη ἕξις 1139a16= بهترین ملکه...
یک توارد جالب توجه بین کلامی از امیرالمؤمنین و هسیُدُس یونانی
به نام خداوند پریروز و پسفردای تاریخ οὗτος μὲν πανάριστος ὃς αὐτὸς πάντα νοήσῃ, ἐσθλὸς δ᾽ αὖ κἀκεῖνος ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται ὃς δέ κε μήτ᾽ αὐτὸς νοέῃ μήτ᾽ ἄλλου ἀκούων ἐν θυμῷ βάλληται, ὃ δ᾽ αὖτ᾽ ἀχρήιος ἀνήρ.به‌ترین، کسی است که خود همه‌چیز را می‌داند. آن‌که پندِ نیک را می‌شنود هم نیک است.اما آن‌که ن...
گزارش فقراتی از بوطیقای ارسطو در متنی سریانی
به نام خدایکی نکات مهم تاریخ نهضت ترجمهٔ صدر اول تمدن اسلامی، منابع مترجمان است. من هنوز متأسفانه کتابها و مقالاتی که به فارسی در این باره هست را نخوانده ام مثلاً١) انتقال علوم یونانی به عالم اسلامینویسنده: دلیسی اولیریمترجم: احمد آرامناشر: دانشگاه تهران٢) اندیشه یونانی، فرهنگ اسلامیمؤلف: دیمیتری گو...
ترجمه و شرح فقراتی از مهریشت (استاد احمدرضا قائممقامی)
یادداشتهای سید احمدرضا قائممقامی:شرحگونهای بر عباراتی از اوستا (۱)https://t.me/YaddashtQaemmaqami/171در درس اوستا، نه در مقدمات اوستا که عمدهٔ بحث دربارهٔ آواشناسی و مقدمات صرف اسم و فعل است، معمول بنده این است که جز بحث دربارهٔ صرف و اندکی نحو عبارات و ترجمهٔ آنها و اشتقاق کلمات و دشواریهای آوایی آ...
دربارهٔ عنوان کتاب جمهوری افلاطون
به نام خداوند جان و خرددو متن کوتاه خوانده ام دربارۀ اینکه عنوان کتاب بزرگ و بنامترین اثر افلاطون که در فارسی «جمهوری» ترجمه شده است از کجا آمده است.متن اول:https://www.textkit.com/greek-latin-forum/viewtopic.php?t=46412متن دوم که فنیتر است:https://satyagraha.wordpress.com/2016/01/15/ancient-titles-...
درباب ساتیر
به نام خداوند پریروز و پسفردای تاریخترجمۀ برخی فقرات مدخل Satyr از ویکیپدیای انگلیسیساتورُس (σάτυρος) که ریشهشناسیش مبهم است اما برای من شباهتش با «ستور» (حيوان اهلی) جالب توجه بود.چنانکه در ادامه میآید موجودی شبیه ساتور از لحاظ نسبتش با موداری و رقص و خرابهنشینی و البته آیینهای رازآلود و پرستش در م...
تراژدی و هامارتیا در تاریخ اسلام
به نام خداوند جان و خردتراژدی و هامارتیا در تاریخ اسلام Poetics of Islamic Historiography: Deconstructing Tabari's HistoryBôʻaz ŠôšānBRILL, 2004 - 272 pagesبوطیقای تاریخنگاری اسلامی: ساختارشکنی تاریخ طبری اثر بوعز شوشانباید کتاب جالبی باشد.در این کتاب اصطلاحی آمده به صورت hubris که ὕβρις هوبریس یونا...
«وجه وصفی» participle و «باب ناگذر» middle در زبان یونانی
به نام خداوند جان و خرددر زبان یونانی دو مبحث مشکل و از وجهی متصل به هم وجود دارد تحت عناوین «وجه وصفی» و «باب ناگذر». این دو مبحث در کتاب آموزش زبان یونانی باستان؛ ترجمه و تألیف: ژانت بلیک و ایمان شفیعبیک؛ نشر سینا؛ 1395 به صورت بسیار اجمالی و مبهم آمده است. ما در زبان فارسی (و نیز عربی و انگلیسی) ...
دو یادداشت درباره عادت با ارجاع به هگل و هملت شکسپیر
به نام خداوند جان و خرد عناصر فلسفۀ حق، ترجمۀ مهبد ایرانیطلب، آخر بخش افزودۀ بند ١۵١ متن آلمانی:Der Mensch stirbt auch aus Gewohnheit, das heißt, we er sich ganz im Leben eingewohnt hat, geistig und physisch stumpf geworden und der Gegensatz von subjektivem Bewußtsein und geistiger Tätigkeit verschw...
خط آلمانی منحوس فراکتور، یک سخنرانی از هیدگر در سال ١٩٣٣
به نام خدامدخل مناقشۀ آنتیکوا-فراکتور (Antiqua–Fraktur dispute) بر سر دو نوع خط آلمانی نوشته شده است که در قرون هجده و نوزده بسیار پر رونق بود و از اوایل قرن بیستم کم کم بحمد الله رو به افول رفت.کسانی که مثل من در منابع اینترنتی به دنبال چاپهای اصلی کتابهایند با این مشکل مستأصلساز روبرو میشوند که بر...